Stijgt het aantal arbeidsongeschikten in Nederland?

De hoge instroom in de WIA wordt vaak gezien als bewijs dat het aantal arbeidsongeschikten explosief groeit en dat ons sociale stelsel onhoudbaar wordt. Maar klopt die redenering?

Er lijkt in ons parlement en in landelijke media hardnekkige verwarring tussen groei en instroom in WIA. Maar: instroom in de WIA is niet gelijk aan de groei van het aantal arbeidsongeschikten met een uitkering en kan ook echt niet zo gezien worden.

Korte uitleg over dat verschil: De 𝗪𝗜𝗔 is een relatief nieuwe voorziening, de meeste nieuwe gevallen van arbeidsongeschiktheid vallen hieronder, inclusief de jonge mensen die ziek worden. Tegelijkertijd zijn er een nog behoorlijk veel mensen die nog onder het oude stelsel vallen; de 𝗪𝗔𝗢. Dat aantal neemt langzaam maar zeker af, omdat de mensen die erin zitten ouder worden, ze stromen uit, sterven of gaan met pensioen.

Zie het als een onderneming met twee vestigingen: bij de oude vestiging zijn de deuren naar binnen dicht, maar binnen staan nog best veel mensen en af en toe gaat er wel iemand naar buiten, een uitstroom (=WAO). Bij de nieuwe vestiging staan de deuren open, en is er instroom. Maar de meeste mensen zijn nog niet zo lang binnen, en gaan dus ook nog niet naar buiten (=WIA).

Een veel beter beeld van de ontwikkeling van het aantal arbeidsongeschikten krijg je wanneer je net als het CBS kijkt naar alle arbeidsongeschiktheids-uitkeringen: WIA, WAO, WAZ en Wajong. Die zijn relatief stabiel over de afgelopen 20 jaar. (zie tabel onderaan, cijfers van het CBS). Van ongeveer 880.000 arbeidsongeschikten in 2006, naar een daling tot 810.000 in 2016, naar 865.000 in 2025. 

De omvang neemt dus de afgelopen jaren licht toe, maar veel minder dan de WIA-instroom alleen suggereert. De cijfers over instroom zijn een nuttig signaal, maar vooral over wie er uitvalt en waarom, niet over een explosieve groei. 

Is er dus een grote groei van het aantal arbeidsongeschikten?  

De cijfers laten eigenlijk precies het tegenovergestelde zien; het aantal arbeidsongeschikten is in absolute cijfers verrassend stabiel voor een bevolking die groeit, en waar een pandemie overheen gegaan is.

Bron: CBS statline, geraadpleegd april 2026. Data verzameld en gevisualiseerd door J.Post.