Het UWV loopt vast, maar dat is niet omdat het aantal arbeidsongeschikten groeit. Het is andersom: De instroom bij de WIA groeit hard maar dat is ook het gevolg van het vastlopende UWV. Een deel van deze instroom bestaat vooral op papier.
Eerder dit jaar werd de noodklok geluid: een grote groei van de WIA-instroom over 2025 en 2026 zou het sociale stelsel in huidige vorm onhoudbaar maken. Dus waar komt die groei vandaan?
De snel stijgende instroom is voor een belangrijk deel een gevolg van maatregelen om de uitvoering overeind te houden. Het UWV heeft een groot probleem met wachtlijsten; nu al wachten meer dan 10.000 mensen meer dan 6 maanden op hun beoordeling.
Om de wachtlijsten aan te pakken worden noodmaatregelen ingevoerd. Die vergroten (soms administratief) de instroom.
Door de vertragingen verstrekt het UWV 𝐮𝐢𝐭𝐳𝐨𝐧𝐝𝐞𝐫𝐥𝐢𝐣𝐤 𝐯𝐞𝐞𝐥 𝐯𝐨𝐨𝐫𝐬𝐜𝐡𝐨𝐭𝐭𝐞𝐧. In 2025 36.900 voorschotten, en die tellen administratief allemaal mee als nieuwe instroom ongeacht of mensen later wel of niet WIA toegewezen krijgen. Hoe groter de wachtlijst, hoe groter het aantal voorschotten zal zijn. Dit is een administratieve vertekening.
- Door de vertragingen verstrekt het UWV 𝐮𝐢𝐭𝐳𝐨𝐧𝐝𝐞𝐫𝐥𝐢𝐣𝐤 𝐯𝐞𝐞𝐥 𝐯𝐨𝐨𝐫𝐬𝐜𝐡𝐨𝐭𝐭𝐞𝐧. In 2025 36.900 voorschotten, en die tellen administratief allemaal mee als nieuwe instroom ongeacht of mensen later wel of niet WIA toegewezen krijgen. Hoe groter de wachtlijst, hoe groter het aantal voorschotten zal zijn. Dit is een administratieve vertekening.
- De komende jaren gaat 𝐝𝐞 60+ 𝐫𝐞𝐠𝐞𝐥𝐢𝐧𝐠 de WIA-instroom verhogen. 60-plussers die een WIA aanvraag doen worden vanaf september 2025 niet meer gekeurd, zij krijgen een volledige WIA-uitkering. Dit is daadwerkelijk extra groei, over 2026 naar verwachting 1.100 gevallen extra.
Als je corrigeert voor deze maatregelen, is de groei van de WIA-instroom in 2025 zelfs licht gedaald. In 2026 stijgt dit naar verwachting weer, ongeveer de helft van die verwachte groei bestaat uit de toename van psychische klachten, en de helft is het gevolg van deze maatregelen.*
Als je dus volgend jaar weer paniekstukken leest over de hoge WIA instroom, halveer de cijfers in gedachten om een beter idee te hebben van de ontwikkelingen.
Het risico is dat we deze cijfers vooral lezen als een probleem van ‘teveel’ arbeidsongeschikten en bijna automatisch gaan bezuinigen, terwijl het uitvoeringsprobleem alleen maar groter wordt.
* Data afkomstig uit ‘Volumeontwikkelingen voorjaar 2026”, UWV.
postscriptum 
Plaats een reactie